donderdag 30 juli 2009
maandag 27 juli 2009
Dokter Liza en haar vrijwilligers in Moskou

Het Paveletski station in Moskou. Elke woensdag komt het team van dokter Liza Glinka hier om daklozen, verslaafden en andere hulpbehoevenden te helpen. “Ik werk met degenen van wie iedereen zich heeft afgewend. Vijf dagen per week werken we voor zieken die thuis stervende zijn, één keer per week gaan we op stap met een mobiele behandeleenheid”.
Het grootste sociale probleem in Moskou zijn zieke ex-gevangenen, veroordeeld in de jaren negentig, die recent onder een amnestie-regeling zijn gevallen. Ze hebben geen onderdak, kunnen zich niet meer aanpassen aan het gewone leven. Het team van Liza zorgt in elk geval één keer per week voor nieuw verband. De beschermkapjes zijn geen overbodige luxe, vooral onder daklozen kom TBC veel voor.
Liza is er voor verslaafden, ontslagen gastarbeiders, slachtoffers van politiegeweld, gestoorden … En door de crisis komen er nu ook ‘gewone’ mensen op haar busje af, vooral ouderen. Ze vragen om eenvoudige medicijnen en eten.

Bovenstaande gegevens en citaten komen van een site met reportages en artikelen over Liza en haar team. Op onderstaande video vertelt ze in een zaaltje over haar werk, vermoedelijk als fund-raising, want Liza Glinka en haar vrijwilligers zijn volledig afhankelijk van donaties. Op dezelfde site zijn ook de gegevens te vinden voor wie geld wil overmaken.Meer foto’s van het Paveletski station hier.
Dokter Liza heeft een eigen weblog. Ze vult het niet alleen met haar medische bezigheden. Afgelopen weekeinde maakte ze een parachutesprong, het filmpje is op het blog te zien. Op zich niets uitzonderlijks, maar dat ze daar nog energie voor heeft …

Bovengenoemde site met reportages begint met een citaat uit Kruisbes van Anton Tsjechov (ook arts, trouwens):
Achter de deur van elk tevreden, gelukkig mens zou iemand met een hamertje moeten staan die hem er met een klop voortdurend aan herinnert dat er ongelukkigen zijn, dat hoe gelukkig hij ook is, het leven hem vroeg of laat zijn klauwen laat zien – dat hem een ongeluk zal overkomen – ziekte, armoede, verliezen, en dat niemand hem zal zien en niet zal horen, zoals hij nu anderen niet ziet en niet hoort. Maar er is geen man met een hamertje, hij leeft gewoon gelukkig, en de kleine zorgen van het leven brengen hem een beetje in beroering, zoals de wind een esp – en alles is naar wens.
zaterdag 25 juli 2009
Vasili Sjoeksjin - een jubileum

Sjoeksjin heb ik net niet ‘meegemaakt’. Een jaar na zijn dood leerde ik het Russische alfabet, een paar jaar later maakte ik kennis met zijn verhalen. Hij schreef er ruim honderd. Vooral dankzij Sjoeksjin kreeg ik, vanuit Nederland, zicht op de gewone Russen die zich achter de façade van ronkende Pravda-propaganda door het gewone leven sloegen, zo goed en zo kwaad als dat ging. De menselijke maat telde niet in de USSR, wél in de verhalen van Sjoeksjin. Dat contrast maakte en maakt zijn personages ontroerend. De USSR, met zijn minachting voor het individu, bestaat niet meer. Sjoeksjin - vrijwel onbekend gebleven in het Westen – lijkt in aanzien alleen maar te groeien.
Er worden dit jaar tentoonstellingen, lezingen en conferenties aan hem gewijd. In september is er in Moskou een Sjoeksjin festival. Zijn verzameld werk is opnieuw uitgebracht, het museum in zijn geboortedorp Srostki heeft een nieuw gebouw gekregen. Wat mijzelf betreft: alleen al door zijn verhalen zijn mijn inspanningen om Russisch te leren de moeite waard geweest.

Het Sjoeksjin museum: Russisch en Engels.
vrijdag 24 juli 2009
Regio Moskou: dagtripje fosfor snuiven
IJsland, Lapland? De Faröer eilanden misschien? Nee, deze prachtige berg treft u aan als u Moskou verlaat in zuid-oostelijke richting, na zo’n 80 kilometer, halverwege richting Rjazan.Het is de afvalberg van de kunstmestfabriek van Voskresensk. Enkele posts op Russische weblogs hebben van deze uitdijende hoop fosforgips een populair dagtripje gemaakt.



Raadselachtig, maar Russen trekken zich van dat soort dingen vaak weinig aan. Ze moeten door de politie worden tegengehouden om die berg op te gaan.
woensdag 22 juli 2009
De Kluizencommissie van de Bolsjewieken
Petersburg Handelsbank, rond 1914De Kluizencommissie richtte zich op de bankkluizen. Voor kostbare bezittingen die gewoon bij mensen thuis konden worden weggehaald, was weer een andere organisatie opgericht (met onder anderen schrijver Maksim Gorki in de leiding). De commissie had vijftig man in dienst om de kluizen open te breken en nog eens vijftig voor het vervoer van de buit. Ongeveer duizend kluizen per week werden “gedepersonaliseerd”, zoals de Bolsejwieken dat omschreven. In normale taal: leeggeroofd. Het was ongezond werk: er werd niet meer gestookt, de bankkelders waren vochtig en slecht verlicht, de leden van de commissie werkten met blote handen.

“It is hard to imagine a better program for destroying a country’s wealth than by robbing and murdering its most successful wealth-producers and shipping their riches out of the country. In this way the Russian people were robbed not only of their cultural past, but of their economic future as well.”
(De Zweedse connectie in dit verhaal verklaart misschien de aanwezigheid van veel mooie Zweedse boekenkasten – gemaakt naar Engels voorbeeld – bij hoge Bolsjewieken thuis. Daarover later nog eens meer).

Woning van Kirov in Leningrad/Sint-Petersburg
maandag 20 juli 2009
Gevonden onderwerpen - 10
- Op 20 juli 1969, toen de Amerikanen de eerste man op de maan zetten, zond de Sovjet-tv patriottische oorlogsfilms uit. Russische kosmonauten zagen de historische gebeurtenis wel, in een Moskous ruimtevaartcentrum, en brachten een toost uit op hun Amerikaanse collega’s. Link (Engels).
- In een poging de groeiende bierconsumptie af te remmen, zijn de reclameregels in Rusland aangescherpt. Al bijna vijf jaar mogen er geen mensen te zien zijn in die reclames, nu mogen er ook geen stemmen van bierdrinkers te horen zijn. Ook ‘levende’ bierflessen, zoals in deze reclame, zijn voortaan uit den boze (link, Engels):
- Niet Spanje of Frankrijk, maar Bulgarije is het populairste land onder Russen als het gaat om aanschaf van onroerend goed in het buitenland. Een kwart van de aanschaf van huizen in het tweede kwartaal was in Bulgarije. De topvijf: Bulgarije, Spanje, Oekraïne, Cyprus, Turkije. Link (Russisch).
- De Russen zijn koplopers wat sociaal netwerken via internet betreft: 6,6, uur per maand, 1.307 pagina’s per bezoeker. Vkontakte.ru is het populairst. Facebook is in Rusland in één jaar met 300 procent gegroeid. Link (Engels).
- Jaren geleden hield ik een lijstje bij van steden en straten die een andere naam kregen. Daar ben ik mee gestopt, het was niet te doen, ze bleven bezig. En nog steeds. In Voronezj krijgen dit najaar 126 straten en pleinen een andere naam. Dit keer niet om politieke redenen. Enkele dorpen zijn binnen de stadsgrenzen komen te liggen en nu zijn er bijvoorbeel drie Leninpleinen. Link (Russisch).
zaterdag 18 juli 2009
Zwartrijders op de Oktober Spoorlijn
Het bedrijf Oktober Spoorlijn verzorgt het treinverkeer in het noord-oosten van Rusland. Zeg maar: in de driehoek Moermansk - Moskou - Letland. Je hebt daar de snelle, doorgaande treinen waar je als buitenlander meestal mee reist. Daarnaast zijn er lokale treinen die de tussenliggende stations bedienen. Wat denkt u, op die lokale treinen, hoeveel zwartrijders worden daar per maand gepakt? Meer dan een half miljoen. Althans, in juni waren het er 540.000, in de wintermaanden zal het minder zijn.

Ook raadselachtig: de zwartrijder die wordt gepakt krijgt geen boete. Hij dient de reis ter plekke te betalen met daar bovenop 50 roebel “voor de diensten van de controleur”. Is dat geen boete dan?

In elk geval gaat er strenger gecontroleerd worden, ook op de perrons, zodat er minder vaak over de tourniquets wordt gesprongen. (Tourniquets? Ik heb op heel wat lokale stationnetjes gestaan, geen tourniquets gezien). Ook zullen politieagenten zich gaan bemoeien met de controle in de trein en bovendien krijgen controleurs voortaan een premie “voor nauwgezet werk”. Dat lijkt weer een raadselachtig zinnetje, maar nee, dit maakt nu juist een heleboel duidelijk. Die controleurs zitten helemaal niet op die agenten te wachten, die zien een leuke bron van inkomsten in gevaar komen. Dat wordt netjes kwitanties uitschrijven! (Tenzij die agenten natuurlijk gewoon willen meedelen in de opbrengst).
Het artikel over de zwartrijders is hier te vinden.
Een grote, goed leesbare versie van onderstaande spoorlijnkaart staat hier.

vrijdag 17 juli 2009
Gorbatsjov, Raisa en een goed doel
De CD werd voor 100.000 pond verkocht, wat me weinig lijkt, als die andere zes liedjes lijken op het bovenstaande. De gelukkige nieuwe eigenaar is John Cauldwell, die zijn fortuin maakte met mobiele telefonie.
De veiling vond plaats in Londen en dat moet een fantastische avond zijn geweest. Gorbatsjov zong er, aangekondigd door Boris Johnson, die geweldige burgemeester (zijn beleid kan ik niet beoordelen, maar wat een performance!). Verder een akoestisch optreden van Chrissie Hynde en ook nog een groep kozakkendansers op muziek van Run DMC. Dat moet haast wel deze versie zijn geweest, die ik eerder al eens plaatste:
De avond werd gehouden ter nagedachtenis aan Raisa Gorbatsjova, die tien jaar geleden overleed. Opbrengst van de avond: 1,5 miljoen pond. Hier de site van de Raisa Foundation die strijdt tegen kanker bij kinderen.
zondag 12 juli 2009
Nogmaals: waar is de Katjoesja-ploeg naar genoemd?

Ik schreef het al eerder: Katjoesja is een koosnaam voor Russinnen die Katja heten. Het is ook de titel van een beroemd liedje uit de oorlog. Dáár is de ploeg naar vernoemd, naar die koosnaam, of wat mij betreft naar dat liedje. Ja, er is ook een Russisch wapensysteem dat in de Tweede Wereldoorlog de bijnaam Katjoesja kreeg. Daar is de ploeg niet naar genoemd. Lijkt me ook logisch. Stel je voor dat zich komend seizoen een Duitse ploeg in het peloton aandient met Panzerfaust op het shirt. Of Lance Armstrong die een nieuwe ploeg formeert: Sherman tanks! Marketingtechnisch geen goed idee. (Tenzij je natuurlijk wapens verkoopt, maar dan begin je geen wielerploeg).

Igor Makarov, bestuurslid van de Russische bond en ook betrokken bij de ploeg, legt het in de Komsomolskaja Pravda uit. Waarom Katjoesja? “Het is Katjoesja, omdat dat een beroemd lied is. Het is, denk ik, het bekendste en favoriete lied in dit land, en overal in de wereld, van Japan tot Amerika”. Makarov voegt er nog aan toe dat Katjoesja ook de naam was van een succesvol wapen tegen de Duitsers, maar in de eerste plaats gaat het hier dus gewoon om een meisjesnaam.
Omdat ik het niet kan laten, hier nog een keertje die leuke versie van Katjoesja, speciaal voor liefhebbers van herdershonden en labradors:
vrijdag 10 juli 2009
Het Leningrad Station of Nikolaj Station in Moskou
Het Leningrad Station in Moskou
Het Moskou station in Sint-Petersburg
Toen kwamen de communisten. De spoorlijn – die heette uiteraard Nikolaj Spoorlijn – werd omgedoopt in Oktober Spoorlijn en het Moskouse Nikolaj Station werd omgedoopt in Leningrad Station (omdat je daar de trein nam naar Leningrad – voorheen Sint-Petersburg). Het Nikolaj Station in Leningrad moest natuurlijk ook een andere naam krijgen en dat werd – logisch – het Moskou Station.
Gisteren meldde de Oktober Spoorlijn in een persbericht dat het Leningrad Station in Moskou voortaan weer Nikolaj Station zou gaan heten. En dat ook de rode Sovjet-ster op het gebouw zou plaatsmaken voor het Russische staatssymbool, de tweekoppige adelaar. Directeur Vladimir Jakoenin bevestigde het bericht nog eens op de radio.
Diezelfde avond werd het bericht plotseling weer ingetrokken. Het persbericht was door een technische fout ten onrechte verspreid, de naamsverandering was wel onderwerp van gesprek, maar een beslissing was nog niet genomen, aldus de Oktober Spoorlijn. En onze excuses voor de verwarring.

Staat directeur Jakoenin met zijn eerdere bevestiging op de radio toch even lelijk in z’n hemd. Wat is er nou precies gebeurd? Hij zal toch niet geschrokken zijn van de – voorspelbare - boze reacties van de communisten? Het lijkt er eerder op dat hij van hogerhand op de vingers is getikt. Is hij met het voorbarige persbericht in de val gelokt? Vergis je niet, directeur van de Oktober Spoorweg is een hoge post (heel wat hoger dan directeur van de NS) en dan kan je zo maar verstrikt raken in allerlei intriges binnen de hogere echelons van de Russische macht.
Hoe dan ook: het lijkt me dat de dagen van Jakoenin als spoorwegdirecteur zijn geteld.
donderdag 9 juli 2009
Cursus Russisch, les 8: vloeken en schelden
Voor wie het Russisch enigszins machtig is: klik op onderstaand filmpje en neem een hartverwarmend taalbad. De dame legt uit – of althans: doet daar een poging toe – hoe er brand is ontstaan. Buurman levert ook een bijdrage, maar die steekt toch wat bleekjes af bij mevrouw.
Ik ga dit niet vertalen (het ís niet te vertalen), maar wie een (Russisch) transcript wil, stuur maar een mailtje, via mijn profiel.
(Let ook op die brandweerlui. Die hebben wel eens een saaier brandje geblust).
dinsdag 7 juli 2009
Terek - Krylja tegen Medvedev en Obama?

Het heeft er alle schijn van dat Terek Grozny – Krylja Sovetov (3-2) door Krylja aan de thuisploeg cadeau werd gedaan. De Russische voetbalbond is bezig met een onderzoek. Maar waarom die complete wedstrijd nog eens uitgezonden? De samenvatting die her en der op het net te zien is, lijkt mij al veelzeggend genoeg.

Zou het iets te maken hebben gehad met de persconferentie van president Medvedev en president Obama, die precies op datzelfde moment op een ander tv-station ‘live’ werd uitgezonden? Zou er niet te veel aandacht mogen uitgaan naar Medvedev de president, die in de schaduw dient te blijven van premier Poetin? Zou president Obama niet te populair mogen worden bij de Russen? Het zijn suggesties van persbureau AP. Helemaal ongeloofwaardig lijken ze me niet.
maandag 6 juli 2009
Posters in de strijd tegen de crisis
Alle werknemers van het bedrijf RUSAL (onder meer de grootste aluminiumproducent ter wereld) mochten een ontwerp maken. Thema: “Crisis – een tijd van veranderingen!”. Dit alles – let vooral ook op het uitroepteken – in de beste tradities van de agitprop uit de USSR.
Het leverde vierhonderd posters op met uiteindelijk – na een voorronde op de verschillende vestigingen in het land – drie winnaars. Beloning: een niet nader gespecificeerde geldprijs en een camera. Bovendien zal het beste ontwerp worden gebruikt bij de viering van de Dag van de Metaalarbeider op 19 juli.
De winnaars heb ik nog niet gevonden, wel een aantal posters uit de voorronden. Bijvoorbeeld: “Bezuinigen we – dan houden we stand!” (Weer dat uitroepteken):




Sympathiek vind ik onderstaand onderwerp, die de publieksprijs kreeg op de fabriek van RUSAL in Sajanogorsk (West-Siberië). Maar of het gebruikt gaat worden op de Dag van de Metaalarbeider – ik denk het niet.

zaterdag 4 juli 2009
Mensjov de Zwijger - over de Tour en Robert Gesink



Is hij tevreden met de Rabobankploeg? “Ik ben met absoluut alles daar tevreden”.
Op zijn eigen site schrijft Denis over ploeggenoot Robert Gesink: “Hij zegt dat hij me wil helpen, maar dat zal denk ik niet de hulp zijn van een honderd procent-knecht. Hij zal een tactische rol krijgen, meegestuurd worden in een interessante ontsnapping. Als de omstandigheden er naar zijn, zal hij vechten voor de witte trui.”

donderdag 2 juli 2009
Gevonden onderwerpen - 9
- De casino’s in Rusland zijn inmiddels twee dagen dicht. Mocht u er in Moskou toch nog eentje tegenkomen, dan kunt bellen met de Casino Kliklijn: 633-62-62. Tot 6 juli kan dat 24 uur per dag, daarna alleen nog tijdens kantooruren. Mag anoniem. Link (Russisch).
- Ruslands grootste dichter Alexander Poesjkin worstelde bijna voortdurend met financiële problemen. Een nogal lange en daardoor vrij droeve opsomming van citaten uit zijn brieven getuigt daarvan. Link (Russisch).

- Gek op kruiswoordpuzzels, dol op geschiedenis? Een kruiswoordpuzzel met in de vakjes uitsluitend woorden en namen uit de Tweede Wereldoorlog.
11 horizontaal: legendarische Sovjet-grenswacht, Held van de Sovjetunie.
4 verticaal: Sovjet-admiraal commandant van de Baltische Vloot tijdens de Grote Vaderlandse Oorlog. Enzovoort. Link (Russisch).
- In de provincies Leningrad en Nizjegorodsk worden komend najaar genetisch gemanipuleerde berken en espen gepland. Die groeien sneller en leveren een betere kwaliteit hout op. Link (Russisch).

- Alexander Benckendorff (1783-1844) was hoofd van de geheime politie onder Nicolaas I. Dat hij een aantal Nederlandse onderscheidingen had, wist ik niet. Link (Russisch).
- Gazprom en Nigeria hebben hun joint-venture een voor de hand liggende, maar ietwat ongelukkige naam gegeven: Nigaz. Mocht u zo snel niet zien wat het probleem is: spreek de naam uit op z’n Engels of kijk even hier: link (Engels).
woensdag 1 juli 2009
Raad de plaat!
Voor één keertje vul ik dat gat met onderstaande foto’s. Zegt u het maar: waar zijn die gemaakt?

Ik moet wel bekennen dat ik dat zelf van de bovenste foto ook niet weet … Ik heb ‘m van internet geplukt en ben vergeten om de locatie te noteren. Het was in elk geval ergens heel ver weg, met korte zomers. Niet in Koersk, Smolensk of Voronezj of zoiets. De tweede foto, die weet ik wel, dus daarbij moet ik strenger zijn. Daar wordt echt maar één antwoord goed gerekend.


